Τα μονίμως αλαλάζοντα κύμβαλα της Εκπαίδευσης

 

Ήλπιζα να “εγκαινίαζα” το blog της ΕΠΕ με κάτι ευχάριστο ή επιστημονικά ενδιαφέρον για τους συναδέλφους αλλά φεύ, φαίνεται πως κάτι τέτοιο μάλλον θα αργήσει πολύ εκ μέρους μου. Το θέμα λοιπόν που με κέντρισε αυτήν τη φορά έχει δυο πτυχές. Η μία, έχει να κάνει με μερικές από τις σαρωτικές αλλαγές που οι κυβερνώντες επιφυλάσσουν για τους Έλληνες μαθητές, φοιτητές και τους γονείς τους. Η άλλη πτυχή σχετίζεται με την “ποιότητα” στη Δημόσια Εκπαίδευση, κάτι που αν κρίνουμε απ’ τις δηλώσεις τους, απασχολεί -υποτίθεται- αρκετά την πολιτική μας ηγεσία.

Ξεκινώντας απ’ το πρώτο, ας μιλήσω μόνο γι’ αυτό που το Υπουργείο Παιδείας αποκαλεί “αριστεία στην Εκπαίδευση” -ο Θεός να την κάνει- και περιλαμβάνει τα σχετικά με τα Πρότυπα, Πειραματικά και Ωνάσεια σχολεία, καθώς και με το λεγόμενο “Διεθνές Απολυτήριο” ή αλλιώς “International Baccalaureate”, εφεξής IB. Η υπουργός Παιδείας λοιπόν ισχυρίζεται ότι “προβλέπεται μείωση των εξεταζόμενων μαθημάτων στη Γ’ Λυκείου από έξι σε τέσσερα, καθώς και περιορισμός της εξεταστέας ύλης. Πρόκειται για μια παρέμβαση που, αν εφαρμοστεί ουσιαστικά και όχι λογιστικά, μπορεί να αποσυμπιέσει μια τάξη που σήμερα βιώνει την πιο έντονη εξεταστική πίεση” (https://is.gd/GweqYR). Πλην όμως ο σχεδιασμός είναι οι μαθητές να εξετάζονται τρεις (3) φορές προκειμένου να εισαχθούν στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, με εξετάσεις επί της ουσίας ίδιες με τις σημερινές Πανελλήνιες. Συγκεκριμένα, οι βαθμοί των εξετάσεων για κάθε τάξη του Λυκείου θα συμμετέχουν στον τελικό βαθμό και το μόνο που τίθεται προς συζήτηση είναι το ποσοστό συμμετοχής της Α’, Β’ ή Γ’. Προτείνεται δε το 20-30-50 ως … αναλογία, κάτι που εμένα μου θυμίζει τις ετικέτες ποσοστών N-P-K (Αζώτου-Φωσφόρου-Καλίου) στα τσουβάλια των λιπασμάτων.

Επιπλέον, στα πλαίσια της χορήγησης IB στους αποφοίτους και γενικότερα για την υπηρέτηση του στόχου της αριστείας, ιδρύθηκαν και συνεχίζουν να ανοίγουν Πρότυπα, Πειραματικά και Ωνάσεια (sic) σχολεία. Μη φανταστεί κανείς πως έχουμε κανέναν … οργασμό οικοδόμησης νέων ιδρυμάτων! Αλίμονο, ο προϋπολογισμός δεν αντέχει καν την επισκευή/συντήρηση των ήδη υπαρχόντων, θα κτίσουμε νέα; Ή μήπως θα επισκευάσουμε έστω τα ετοιμόρροπα; Εκτός του ότι τα άφθονα container σε ρόλο σχολείου είναι εκ κατασκευής … αντισεισμικά, από που να βρεθεί δημόσιο χρήμα; Απ’ τους εφοπλιστές που φορολογούνται “οικειοθελώς”; Από την ανύπαρκτη φορολόγηση στο ναυτιλιακό πετρέλαιο; Από τους αναβαλλόμενους φόρους για τις τράπεζες; Κάνοντας περικοπές στις πολεμικές αποστολές της χώρας μας, όπως άρματα και λοιπό υλικό στην Ουκρανία, φρεγάτες στον Περσικό κόλπο (κυνηγούν εκεί τους Χούθι, προαιώνιους εχθρούς του Ελληνισμού) κλπ.; Μα δεν είναι χώρος αυτός για καλαμπούρια. Αντί για χτίσιμο νέων σχολείων, απλώς θα “βαφτίσουμε” κάποια υπάρχοντα Δημόσια είτε ως Πειραματικά (αγαπάμε τους πειραματισμούς, ιδίως σε παιδιά) ή ως Πρότυπα (είναι πρότυπα αφού έτσι θα τα αποκαλούμε πλέον), καθώς και κάποια ως “Ωνάσεια”, αφού μόνο του το επίθετο και το όνομα του… Αριστοτέλη εγγυάται την αριστεία). Μετονομάζουμε λοιπόν μερικά κανονικά σχολεία, διώχνουμε όσους από τους υπάρχοντες εκπαιδευτικούς δεν είναι αρκετά … “άριστοι”, επιλέγουμε τους μαθητές που “μας κάνουν” (οι άλλοι να πάνε όπου βρουν κι ας είναι και χιλιόμετρα μακριά απ’ τη γειτονιά τους) κι είμαστε έτοιμοι να βγάλουμε τους νέους Δημόκριτους, Ήρωνες, Ευριπίδηδες, Καραθεοδωρήδες, Κακριδήδες, Κριμιζήδες, Δασκαλάκηδες ή Πετροπούλου. Κι αυτό είναι η αρχή μόνο της μεταρρύθμισης κι έπεται και συνέχεια.

Στο εγγύς μέλλον όλα τα σχολεία θα δίνουν IB. Αρκεί να αλλάξει κατάλληλα το curriculum και αρκετά έως πολύ το προσωπικό. Πάλι καλά που δε ζητούν να βρούμε άλλους μαθητές. Όταν λέμε τώρα πως θα έχουμε αλλαγές στα προγράμματα σπουδών, μιλάμε εν ολίγοις για στροφή από τη γνώση στην πληροφορία κι από την εκπαίδευση στην κατάρτιση και στις δεξιότητες! Έτσι, ακούμε από καιρό για εργαστήρια δεξιοτήτων και εσχάτως για εισαγωγή αντικειμένων όπως υφαντική, κέντημα, πλέξιμο, κεραμική στα σχολεία. Φαίνεται πως ακόμα και η καθοδήγηση με το σωστό prompting ενός μοντέλου Generative AI (όπως π.χ. ChatGPT , Claude κλπ) θα εισαχθεί ως μάθημα στη Δευτεροβάθμια μάλλον Εκπαίδευση, αφού έχουν ήδη ξεκινήσει σχετικά προγράμματα επιμόρφωσης. Πώς θα μπορούσε άλλωστε να λείπει η μόδα των ημερών, η ΤΝ και τα LLMs από τους σχεδιασμούς του Υπουργείου; Κι ας θεωρούν ακόμα οι … κυβερνήτες μας ότι Πληροφορική είναι η δακτυλογράφηση και η αποστολή e-mail (Α. Διαμαντοπούλου: “[...] οι μαθητές ξέρουν να χτυπάνε τα πλήκτρα”).

Το ποια είναι η διαφορά γνώσης/πληροφορίας καθώς και εκπαίδευσης/κατάρτισης, ας ρωτήσει όποιος θέλει τον Claude για να μάθει. Πάντως, για να παραφράσω ένα ιερό τέρας της Επιστήμης των Υπολογιστών: Η Πληροφορική έχει τόση σχέση με το prompting, όση η Αστρονομία με το τηλεσκόπιο. Αυτό βέβαια δεν εμποδίζει καθόλου το Υπουργείο απ’ το να “ετοιμάζεται να θέσει στην υπηρεσία των μαθητών τον «ψηφιακό βοηθό τεχνητής νοημοσύνης», που θα τους συνδράμει στην κάλυψη των κενών στα μαθήματα” (https://is.gd/vbYHry). Αλήθεια θα τους συνδράμει; Μα οι περισσότεροι (αν όχι όλοι) οι μαθητές, όντας ήδη εθισμένοι στα smartphones και λοιπές “οθόνες”, θα βρουν στο κάθε LLM την εύκολη απάντηση/λύση, εγκαταλείποντας έτσι και την τελευταία ελπίδα να μάθουν να σκέφτονται!

Για να περάσουμε τώρα στο δεύτερο σημείο ενδιαφέροντος, αυτό της “ποιότητας” της Δημόσιας Εκπαίδευσης, ας δούμε σε τι είδους προσωπικό βασίζονται οι του Υπουργείου ώστε να επιτύχουν τα παραπάνω. Και πρώτα απ’ όλα τι ακριβώς θέλουν να κάνουν; Η κατακλείδα της προηγούμενης παραγράφου το περιγράφει λακωνικότατα: Να φτιάξουν ανθρώπους που να μην μπορούν καν να σκεφτούν ούτε για τον εαυτό τους. Οι καταλληλότεροι άνθρωποι για να το πετύχουν αυτό είναι απλώς αυτοί που δεν κάνουν τίποτε. Ας γεμίσουμε τα σχολεία και όλες γενικά τις δομές του Υπουργείου με ανθρώπους που δεν εκπαιδεύουν, είτε διότι δεν θέλουν, είτε διότι δεν μπορούν και … voila: Το σχολείο της αμάθειας είναι έτοιμο! Το πολύ πολύ ας φροντίσουμε να δώσουμε κι ένα μάθημα σ’ εκείνους που επιμένουν να δουλεύουν στις σχολικές αίθουσες: Με τιμωρητική “αξιολόγηση”, πειθαρχικά, επισφαλείς θέσεις εργασίας, διασπορά τους ανά την επικράτεια, απαξίωση της δουλειάς τους κ.ο.κ. Μερικά παραδείγματα, θα ξεκαθαρίσουν τα παραπάνω:

● Γεμίζουμε τις δομές του Υπουργείου με “τίτλους”: Επόπτες ποιότητας, σύμβουλοι εκπαίδευσης, μέντορες, εμψυχωτές, υπεύθυνοι κινητικότητας και άλλα ων εκ έστιν αριθμός. Τίτλοι που συνήθως δεν αντιστοιχούν σε αντικείμενο εργασίας που να δικαιολογεί την δημιουργία θέσεως μόνο γι’ αυτό. Κάτι σαν “κωλυόμενος θαλαμοφύλακας” που λέγαμε στον στρατό. Ο συγγενικός όρος από την Εσπερία είναι bullshit jobs και τώρα υπάρχει και στην Ελληνική Εκπαίδευση. Η περιγραφή του αντικειμένου μπορεί να είναι ο,τιδήποτε εκτός από διδασκαλία.

● Για την υπηρεσιακή ανέλιξη του εκπαιδευτικού μοριοδοτούμε κυρίως άχρηστους και συνήθως ύποπτης αυθεντικότητας τίτλους όπως ενδεικτικά: Μεταπτυχιακό από Κροατικό Πανεπιστήμιο ή καλύτερα από χώρα της Βαλτικής με την εργασία να έχει συνταχθεί στην τοπική γλώσσα (Εσθονικά, Λετονικά κλπ.) και τον περήφανο κάτοχο να παίρνει και πιστοποίηση C2 στη συγκεκριμένη γλώσσα. Διδακτορικά με τίτλο που απαιτεί και 2η thesis για να εξηγηθεί. Πιστοποιήσεις πραγματοποίησης προγραμμάτων Erasmus+, όπου με αποδείξεις ότι συμμετείχες σε ένα, δυο ή έστω τρία τέτοια ταξίδια (διότι κάποιοι ασχολούνται μόνο με το ταξίδι) ξεπερνάς σε μόρια συναδέλφους με post doc απ’ το ΕΚΠΑ επί παραδείγματι.
● Αξιοποιούμε κατά προτεραιότητα ανθρώπους με πρότερη θητεία σε θέσεις ευθύνης: Μπορεί π.χ. να διορίστηκες το 2000 και από το 2004 έως σήμερα να υπηρετείς ως Υπεύθυνος Προγραμμάτων Υγείας ή ως Διευθυντής σχολείου ή ως Προϊστάμενος Εκπ/κών Θεμάτων κλπ. και να έχουν περάσει 20+ χρόνια από την τελευταία φορά που έκανες παράδοση, αλλά μπορείς να γίνεις ένας άριστος Προϊστάμενος Εκπαιδευτικής Καθοδήγησης (aka σύμβουλος) και αξιολογητής συναδέλφων. Αυτό, σε συνδυασμό με την επιλογή -κατά προτίμηση- κομματικά “ημετέρων” σε θέσεις ευθύνης (εύκολο χάρη στο κριτήριο της συνέντευξης) εξασφαλίζει πως τα κορόϊδα που μένουν στην τάξη θα είναι υπό τον έλεγχό μας. Χώρια που κλείνουμε το μάτι σε όσους επιθυμούν να αποφύγουν τη διδασκαλία και να κερδίσουν ως αμοιβή για τη φυγοπονία τους παχυλά επιδόματα “ευθύνης” ή έστω απόσπαση/μετάταξη σε μια bullshit job.

Γιατί να γίνεται μάθημα στα Δημόσια σχολεία; Αν πρέπει ντε και καλά να γίνει, ας το κάνει ο “ψηφιακός βοηθός” ή ας κάνει ο Θεολόγος Πληροφορική κι ο Γυμναστής Μουσική. Η “σωστή” Παιδεία θα παρέχεται για λίγους στα “Ωνάσεια”, στα Πειραματικά, στα Πρότυπα και κυρίως στα Ιδιωτικά/Μη Κρατικά/Κολλέγια, πείτε τα όπως θέλουμε. Το Δημόσιο σχολείο θα παράγει απλώς τεχνίτες, εργάτες, σερβιτόρους, κλητήρες κ.τ.ό Όσο τους χρειαζόμαστε κι αυτούς εννοείται! Πάντως σε κάθε περίπτωση: Ανθρώπους που δε σκέφτονται.

Όχι ότι στα λεγόμενα “μη κερδοσκοπικά” θα παρέχονται ποιοτικότερες υπηρεσίες στους μαθητές. Απλά αυτά δεν χρειάζεται να τα πληρώνει ο κρατικός προϋπολογισμός, τα πληρώνουν οι γονείς. Έτσι εξοικονομούμε χρήματα για περισσότερους πολεμικούς εξοπλισμούς, μένουν και για να πληρώνουμε τους ημετέρους (τα επιδόματα των bullshit jobs κλπ) ώστε να διατελούν “ημέτεροι”, και περισσεύει για μίζες ώστε να … λαδώνεται η και η κρατική μηχανή. Όντως λοιπόν παίρνουν άριστα στα Οικονομικά!
Τα παραπάνω, αφορούν κυρίως τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση και κάπως λιγότερο την Πρωτοβάθμια. Δυστυχώς, ούτε η Τριτοβάθμια γλιτώνει απ’ τους σημερινούς ολετήρες, μόνο που θα χρειαστεί ξεχωριστό κείμενο για να περιγραφούν και τα εκεί … υπέροχα. Ολοκληρώνουμε λοιπόν με την υπόσχεση πως θα επανέλθουμε στο κοντινό μέλλον με τα των Πανεπιστημίων, των μεγαλείων που υπόσχονται τα integrated masters, η υπενοικίαση των χώρων τους κ.α.

Τα παραπάνω, αφορούν κυρίως τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση και κάπως λιγότερο την Πρωτοβάθμια. Δυστυχώς, ούτε η Τριτοβάθμια γλιτώνει απ’ τους σημερινούς ολετήρες, μόνο που θα χρειαστεί ξεχωριστό κείμενο για να περιγραφούν και τα εκεί … υπέροχα. Ολοκληρώνουμε λοιπόν με την υπόσχεση πως θα επανέλθουμε στο κοντινό μέλλον με τα των Πανεπιστημίων και των μεγαλείων που υπόσχονται τα integrated masters, η υπενοικίαση των χώρων τους και άλλα "ελκυστικά".